سوره قصص

تفسیر نمونه ج : 16  ص :  1

( 28 ) سوره قصص در مکه نازل شده و داراى 88 آیه است

سوره قصص

محتواى سوره قصص

معروف این است که این سوره در مکه نازل شده است ، بنا بر این محتواى کلى و خطوط اصلى آن همان محتوا و خطوط سوره‏هاى مکى است .

 

 آیه 85 که سخن از بازگشت پیامبر (صلى‏الله‏علیه‏وآله‏وسلّم) به موطن اصلى یعنى مکه مى‏گوید هیچ مانعى ندارد به هنگام هجرت و خروجش از مکه در نزدیکى این سرزمین مقدس نازل شده باشد ، چرا که پیامبر (صلى‏الله‏علیه‏وآله‏وسلّم) به سرزمین مکه که حرم امن خدا  و مرکز خانه توحید بود عشق مى‏ورزید ، و خداوند در این آیه به او بشارت مى‏دهد که سرانجام تو را به این شهر بازمى‏گردانم .

بنا بر این آیه مزبور نیز مى‏تواند مکى باشد ، و به فرض که در سرزمین جحفه نازل شده باشد آن نیز به مکه از مدینه نزدیکتر است .

آرى این سوره در مکه نازل شده است ، در شرائطى که مؤمنین در چنگال دشمنان نیرومندى گرفتار بودند ، دشمنانى که هم از نظر جمعیت و تعداد ، و هم قدرت و قوت بر آنها برترى داشتند ، این اقلیت مسلمان ، چنان تحت فشار آن اکثریت بودند ، که جمعى از آینده اسلام بیمناک و نگران به نظر مى‏رسیدند .

از آنجا که این حالت شباهت زیادى به وضع بنى اسرائیل در چنگال فرعونیان داشت ، بخشى از محتواى این سوره را داستان موسى و بنى اسرائیل و فرعونیان تشکیل مى‏دهد ، بخشى که در حدود نیمى از آیات این سوره را در برمى‏گیرد .

مخصوصا از زمانى سخن مى‏گوید که موسى طفل ضعیف شیرخوارى در چنگال فرعونیان بود ، اما آن قدرت شکست‏ناپذیرى که بر سراسر عالم هستى سایه افکنده این طفل ضعیف را در دامان دشمنان نیرومندش بزرگ کرد ، و سرانجام آنقدر قدرت و قوت به او بخشید که دستگاه فرعونیان را در هم پیچید و کاخ بیدادگریشان را واژگون ساخت .

تا مسلمانان به لطف پروردگار و قدرت بى‏انتهاى او دلگرم باشند ، و از فزونى جمعیت و قدرت دشمن ، هراسى به خود راه ندهند .

آرى بخش اول این سوره را همین تاریخچه پر معنى و آموزنده تشکیل مى‏دهد ، و مخصوصا در آغازش نوید حکومت حق و عدالت را براى مستضعفین  و بشارت در هم شکستن شوکت ظالمان را بازگو مى‏کند ، بشارتى آرامبخش و قدرت آفرین .

مى‏گوید بنى اسرائیل تا آن زمان که رهبر و پیشوائى نداشتند و در زیر چتر ایمان و توحید قرار نگرفته بودند و فاقد هرگونه حرکت و تلاش و کوشش منسجم و متحدى بودند زنجیر اسارت و بردگى را در گردن داشتند ، اما به هنگامى که رهبر خود را یافتند و قلب خود را به نور علم و توحید روشن نمودند ، چنان بر فرعونیان تاختند که حکومت را براى همیشه از دست آنها بیرون آورده و بنى اسرائیل را آزاد نمودند .

بخش دیگرى از این سوره را داستان قارون آن مرد ثروتمند مستکبر را که تکیه بر علم و ثروت خود داشت بازگو مى‏کند که بر اثر غرور ، سرنوشتى همچون سرنوشت فرعون پیدا کرد .

او در آب فرو رفت و این در خاک ، او تکیه بر قدرت نظامى و حکومت داشت و این تکیه بر ثروت .

تا روشن شود نه ثروتمندان مکه و نه قدرتمندان مشرک در آن سرزمین و نه بازیگران سیاسى آن محیط توانائى دارند که در برابر اراده الله که به پیروزى مستضعفان بر مستکبران تعلق گرفته کمترین مقاومتى نشان دهند .

این بخش در اواخر سوره آمده است .

و میان این دو بخش درسهاى زنده و ارزنده‏اى از توحید و معاد ، و اهمیت قرآن ، و وضع حال مشرکان در قیامت ، و مساله هدایت و ضلالت ، و پاسخ به بهانه جوئیهاى افراد ضعیف ، آمده است که در حقیقت نتیجه‏اى است از بخش اول و مقدمه‏اى است براى بخش دوم .

 فضیلت تلاوت سوره قصص

در حدیثى از پیامبر اسلام (صلى‏الله‏علیه‏وآله‏وسلّم) مى‏خوانیم : من قرء طسم القصص اعطى من الاجر عشر حسنات بعدد من صدق بموسى و کذب به ، و لم یبق ملک فى السماوات و الارض الا شهد له یوم القیامة انه کان صادقا : کسى که سوره قصص را بخواند به تعداد هر یک از کسانى که موسى را تصدیق یا تکذیب کردند ده حسنه به او داده خواهد شد ، و فرشته‏اى در آسمانها و زمین نیست مگر اینکه روز قیامت گواهى بر صدق او مى‏دهد .

در حدیث دیگرى از امام صادق (علیه‏السلام) آمده است : کسى که طواسین ثلاث ( سوره قصص و نمل و شعراء ) را در شب جمعه بخواند از دوستان خدا ، و در جوار او ، و در کنف حمایت او قرار خواهد گرفت و در دنیا هرگز فقر و ناامنى و ناراحتى شدید پیدا نخواهد کرد و در آخرت خداوند آنقدر از مواهب خود به او مى‏بخشد که راضى شود و برتر از راضى بودن .

بدیهى است این همه اجر و پاداش از آن کسانى است که با خواندن این سوره در صف موسى (علیه‏السلام) و مؤمنان راستین و در خط مبارزه با فرعونها و قارونها قرار گیرند ، در مشکلات در برابر دشمن زانو نزنند ، و ذلت تسلیم را بر خود هموار نکنند که این همه موهبت را ارزان به کسى نمى‏دهند ، مخصوص آنها است که مى‏خوانند و مى‏اندیشند و برنامه عمل خویش قرار مى‏دهند .

 

سورة القصص‏

 بِسمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ

 طسم(1) تِلْک ءَایَت الْکِتَبِ الْمُبِینِ(2) نَتْلُوا عَلَیْک مِن نَّبَإِ مُوسى وَ فِرْعَوْنَ بِالْحَقّ‏ِ لِقَوْمٍ یُؤْمِنُونَ(3) إِنَّ فِرْعَوْنَ عَلا فى الأَرْضِ وَ جَعَلَ أَهْلَهَا شِیَعاً یَستَضعِف طائفَةً مِّنهُمْ یُذَبِّحُ أَبْنَاءَهُمْ وَ یَستَحْىِ نِساءَهُمْ  إِنَّهُ کانَ مِنَ الْمُفْسِدِینَ(4) وَ نُرِیدُ أَن نَّمُنَّ عَلى الَّذِینَ استُضعِفُوا فى الأَرْضِ وَ نجْعَلَهُمْ أَئمَّةً وَ نجْعَلَهُمُ الْوَرِثِینَ(5) وَ نُمَکِّنَ لهَُمْ فى الأَرْضِ وَ نُرِى فِرْعَوْنَ وَ هَمَنَ وَ جُنُودَهُمَا مِنْهُم مَّا کانُوا یحْذَرُونَ(6)

 

ترجمه :

1 - طسم .

2 - اینها آیات کتاب مبین است .

3 - ما از داستان موسى و فرعون به حق بر تو مى‏خوانیم ، براى گروهى که ایمان بیاورند .

4 - فرعون برترى‏جوئى در زمین کرد و اهل آنرا به گروههاى مختلفى تقسیم نمود ، گروهى را به ضعف و ناتوانى مى‏کشاند ، پسران آنها را سرمى‏برید و زنان آنها را ( براى کنیزى ) زنده نگه مى‏داشت ، او مسلما از مفسدان بود .

5 - اراده ما بر این قرار گرفته است که به مستضعفین نعمت بخشیم ، و آنها را پیشوایان و وارثین روى زمین قرار دهیم ! .

6 - حکومتشان را پابرجا سازیم و به فرعون و هامان و لشکریان آنها آنچه را بیم داشتند از این گروه نشان دهیم .

/ 0 نظر / 46 بازدید